एक वर्षाचे मूल दत्तक घेतांना Adopting a One-Year-Old Child

 एक वर्षाचे मूल दत्तक घेतांना 

पहिल्याच अपत्य जन्माच्या आनंददायी भावनांचा ओलावा अजूनही माझ्या मनात ताजा आहे. पण जेव्हा जेव्हा रुजुलाची आठवण येते तेव्हा आनंदाबरोबरच वेदना मनात दाटून येते!! रुजुलाच्या जन्मापासून आयुष्यात काही अघटित मांडून ठेवले असेल अशी कधीच कल्पनाच केली नव्हती. आमच्या बाळाला एक असाध्य, दुर्धर genetic, आजार असल्याचे निदान झाले आणि पायाखालची जमीनच सरकली!! आमच्या आयुष्याला वेगळीच कलाटणी मिळाली. 

*दत्तकाचा विचार होताना 

यानंतर काही वर्षांनी आम्ही दुसरं बाळ दत्तक घेण्याबाबत विचार केला. हा विचार पक्का होण्यापर्यंतचा प्रवास म्हणजे roller-coaster ride होती! कधी प्रचंड ताण तणाव तर कधी उत्सुकता! 

आम्ही एक वर्षा पर्यंतचे बाळ घेण्याबाबत ठरवले त्याला एक कारण होते. एक वर्ष पूर्ण होईपर्यंत बाळाच्या वाढीतील प्राथमिक टप्पे; जसे ऐकणे, बोलणे, चालणे, वगैरे normal आहेत ह्याची खात्री संस्थेत झालेली असते. 

दत्तकाचा निर्णय एकापरीने आम्हा दोघांसाठी अपरिहार्यच होता. सर्वात मोठे आव्हान होते आमच्या पालकांना, भावी आजी-आजोबांना तो पटवून देणे! आम्हा दोघांचे विचार आधीपासूनच जुळत होते आणि आम्ही त्यावर ठाम होतो. पण एकत्र कुटुंबात रहात असल्याने तसेच रुजलाचा सांभाळ करण्यात दोन्ही आज्या व आजोबा हेच Co-parents असल्यामुळेच या निर्णयाला त्यांची संमती आणि सक्रिय सहभाग आवश्यक होता. त्यांना अनेक प्रश्न होते,जसे आमचा हा निर्णय केवळ भावनिक तर नाही, एका नवीन जीवाशी आयुष्यभर जोडून घेतांना पुढे पश्चाताप तर होणार नाही अशी भिती त्यांना वाटत होती. आम्ही सर्वांनी एकत्र बसून सांगोपांग चर्चा केली, नंतर हा निर्णय पक्का केला. 

मी स्वतःला भाग्यवान समजते की माझी मावशीच साकार संस्थेत कार्यरत असल्यामुळेच आम्हाला योग्य मार्गदर्शन व समुपदेशन मिळाले आणि या प्रक्रियेस आम्ही सज्ज झालो. 

*कुटुंबाची मानसिक तयारी 

येणारे दत्तक बाळ हे आपल्याच कुटुंबाचा भाग आहे हे अंतःकरणपूर्वक स्वीकारून त्याला सामावून घेण्यासाठी प्रत्येकाच्याच मनाची तयारी होणे आवश्यक असते. यासाठी कृष्ण कथा आमच्या मदतीला आली. सीता तर भूमिकन्या, ती जनकाची राजकन्या व अयोध्येची राणी झाली. कर्ण कथा सर्वश्रुत आहेच. या सर्व गोष्टींवर चर्चा झाली आणि पुढे बाळाला सांगतांना या गोष्टी सहजच आठवल्या. 

आमच्या पुढे दुसरा यक्षप्रश्न होता तो आजुबाजूच्या लोकांचा, समाजाचा. यापैकी कोणी जाणता अजाणता बाळाबद्दल काही अनुचित उद्गार काढले तर त्याच्या मनावर कायमचा ओरखाडा उमटू शकतो! या ही बाबतीत आमची सखोल चर्चा झाली. शिवाय आम्ही working parents असल्यामुळे आजी आजोबांच्या भक्कम पाठींब्याची गरजच होती. 

*इतर दत्तक पालकांबरोबर संवाद 

दत्तक पालकांचे अनुभव जाणून घेण्याचा पण खूप फायदा आम्हाला झाला. दत्तक घेण्याबाबत त्यांची कारणे, त्यांनी झेललेली आव्हाने याबद्दल त्यांच्याकडून खूप उपयुक्त माहिती मिळाली. दत्तक पालकांबरोबर बोलताना एक गोष्ट प्रकर्षाने जाणवली की सर्व दत्तक मुले कुटुंबात एकरूप झाली होती आणि अतिशय आनंदी होती. हे सर्व आमच्यासाठी खूप प्रेरणादायक होत॔!

*बाळाला कुटुंबात सामावून घेताना 

बाळाचा, विशेषतः मोठ्या बाळाचा कुटुंबात प्रवेश खूप आव्हानात्मक असतो. कारण मोठा होईपर्यंत, अगदी एक वर्षाचा होईपर्यंत, तो पूर्णपणे वेगळ्या व्यक्तींबरोबर, वेगळ्याच वातावरणात रहात असतो . अशावेळेस बाळाला नेतेवळेस त्याच्या care givers बरोबर बोलून, त्याच्या आवडी निवडी, खाणे, झोपणे, preferences, याबद्दल सविस्तर जाणून घेणे आवश्यक असते. यामुळेच घरी आल्यावर तसे अनुकूल वातावरण तयार करता येते. 

बाळाला नवीन माणसांशी जुळवून घेतांना, जवळीक निर्माण करतांना वेळ लागतो. हे सोपे करण्यासाठी कुटुंबियांनी खूप patience ठेवून धोरणीपणे वागणे गरजेचे असते. आलेले बाळ एक स्वतंत्र व्यक्तिमत्त्व आहे, त्याला पूर्वेतिहास आहे हे सत्य स्वीकारून ते पचवण्याची मानसिकता बनवावी लागते. ही मानसिक पूर्वतयारी करणे आवश्यक आहे.

*सामाजिक संबंधांची हाताळणी 

काही विपरीत सामाजिक संकल्पनांमुळे दत्तक पालकत्व, नैसर्गिक पालकत्वापेक्षा थोडे भिन्न असू शकते. आपले बृहत्-कुटुंबीय, मित्र परिवार किंवा अगदी अनोळखी लोक, यांची भूमिका देखील समंजस असणे आवश्यक आहे. अन्यथा त्यांच्याकडून खोचक प्रश्न विचारल्या गेले किंवा प्रतिकूल प्रतिक्रिया आली तर अशावेळेस अत्यंत शांतपणे पण खंबीर पणे उत्तर देणे आणि दत्तक प्रक्रियेबाबत प्रबोधन करणे खूप महत्त्वाचे व हितावह आहे. यासाठीच आधी आपल्या मनातील किंतू परंतूचे समूळ उच्चाटन झालेले असणे आवश्यक आहे. 

*इतर माध्यमांचा उपयोग 

आम्ही दत्तक घेतले ते पंधरा वर्षांपूर्वीच. तेव्हा social media तेवढा उपलब्ध नव्हता. तरी वेगवेगळी पुस्तकं, उद्बोधक चर्चासत्र, आदींची मदत झाली. 

बाळ दत्तक घेणे हा जेवढा आव्हानात्मक, त्याहीपेक्षा जास्त आनंददायक अनुभव आहे! माझ्या मुलाने आमच्या घरात अपरिमित सौख्य आणि प्रेम आणले आहे. तो गेल्या पंधरा वर्षांपासून आमचं सुखनिधान आहे. 

मला आशा आहे की दत्तक विधानाच्या दिशेनी आपण पहिले पाऊल टाकले आहे आणि या वाटेवर माझे हे अनुभव कथन आपणास विश्राम आणि धैर्य देण्यात हातभार लावेल!!

Adopting a One-Year-Old Child

Remembering Rujula is still a mix of pain and joy for me. I can still vividly recall the happiness that came with the birth of my first daughter. But life had other plans. Call it karma or just the way things work, life sometimes puts us through trials we never expected. Our daughter was a specially-abled child and was diagnosed with a very rare genetic disorder. Because of this, we decided to adopt second child.

The adoption journey was a roller coaster ride. While we were tense and anxious, we also enjoyed the process and learned so much along the way. We chose to adopt a one-year-old child because we wanted to ensure that most of the basic milestones like speaking, hearing, and walking could be observed by that age.

The biggest challenge wasn’t making the decision—it was convincing both sides of the family. My husband and I were completely aligned from the start. We knew in our hearts that this was the right thing for us, and we didn’t need much discussion between ourselves. But family is family, and they needed assurance. They were concerned that we were making a decision driven purely by emotions and wanted to ensure we had thought it through carefully. It was, after all, a lifetime decision, and they feared we might regret it later. We sat down and listed all the right reasons for adoption, had multiple discussions, and, eventually, managed to convince everyone.

I consider myself very lucky to have had my moushi (aunt), working at SAKAR. She provided initial counselling for us even before we filled out the forms and registered for adoption. Her guidance was invaluable.

Here are a few things we did to prepare ourselves for this journey:

1.

Family Preparation - Mental preparation begins with accepting in your heart that this is your child. You need to embrace this wholeheartedly before preparing your family. We often drew inspiration from the stories of Krishna, Sita, Karna. While Devaki was Krishna’s birth mother, Yashoda nurtured him, and both were equally important and loved by Krishna. Sita was bhoomikanya but eventually became princess. This perspective helped us, and it’s a message we knew we would share with our adoptive son later in life.

Preparing both ourselves and our family members mentally was one of the most important steps. We wanted to ensure that everyone around our child would be supportive and sensitive. Sometimes, people may unknowingly say something in front of the child that could leave a lasting impression on their mind. To prevent this, we took the time to talk to our family members and help them understand the importance of being mindful with their words and actions.

Additionally, if you’re a working parent, having a strong support system becomes essential. With a biological child, certain dynamics and expectations are often taken for granted. However, with an adopted child, it’s crucial to thoughtfully arrange and plan everything to ensure a smooth transition and a nurturing environment.

2.

Learning from Other Adoptive Parents - Talking to families who had already adopted children was incredibly helpful. They shared their reasons for adopting, their experiences post-adoption, and the challenges they faced during and after the process. What stood out to me was how happy they all were. When we saw the children with their families, it never felt like the children were adopted. Everyone blended in so naturally. Their joy and love gave us immense confidence and hope.

3.

Navigating Attachment Challenges: At one year old, a child already has certain experiences and preferences. A year is a significant time for forming bonds and routines with caregivers, which might differ from the environment in your home. I spent a lot of time speaking to the caregivers at SAKAR, learning about my son’s favourite foods, nap times, likes, and dislikes. This helped us mimic his familiar environment at home and ensured he felt comfortable.

It’s natural if the bond isn’t instant. Focus on consistent love and care. The child may show behaviours related to separation anxiety or unfamiliarity with new caregivers. Understanding attachment issues and learning strategies to address them was a vital part of our preparation. I learned to accept that my son wasn’t a blank slate; he came with his own history and personality.

4.

Tackling Social Interactions: Adoption comes with its share of societal reactions. Be prepared for questions or comments from extended family, friends, or even strangers. Some may ask intrusive or insensitive questions, not realizing their potential impact. It’s important to stay calm and confident while responding. Educating those around you about adoption can help shift their perspectives. Additionally, plan ahead for how you will discuss adoption with your child as they grow, ensuring they understand their story with pride and love. Surround yourself with people who respect your decision and offer positive reinforcement—this support will help you navigate social dynamics more easily.

5.

Learning through other Resources: Learning through resources like books, podcasts, counselling sessions, and relevant YouTube videos has been incredibly helpful. While there were not as many online channels available 15 years ago, the resources that were accessible—such as books, counseling, and speaking with people who had firsthand experience—proved to be invaluable in gaining insights and support during the adoption process.

Adopting a child is both a beautiful and challenging experience. It requires a lot of mental and emotional preparation, but it’s worth every effort. Looking back, I feel immense gratitude for the journey we embarked on. My son has brought unimaginable joy and love into our lives. By taking the time to prepare yourself and your family, you can create a strong foundation for a lifelong, loving bond with your child.

If you’re considering adoption, I hope my story helps you take your first step with courage and confidence.

ReplyForward Add reaction